Thủ tục phá sản rút gọn theo Luật Phục hồi, phá sản 2025

Khi doanh nghiệp hoặc hợp tác xã rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán, nhiều người thường đặt câu hỏi "có thể làm phá sản rút gọn hay không, mất bao lâu, có phải tổ chức hội nghị chủ nợ không, và nếu doanh nghiệp không còn tài sản thì xử lý thế nào?".

Theo Luật Phục hồi, phá sản 2025 đang có hiệu lực, thủ tục phá sản rút gọn là một cơ chế đặc biệt nhằm rút ngắn thời gian giải quyết đối với một số nhóm vụ việc nhất định. Tuy nhiên, đây không phải là thủ tục áp dụng đại trà cho mọi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Việc xác định đúng điều kiện ngay từ đầu có ý nghĩa rất quan trọng, vì nếu đánh giá sai, hồ sơ dễ đi sai chiến lược, mất thời gian, phát sinh chi phí và làm chậm việc xử lý nợ.

Hiểu đơn giản, thủ tục phá sản rút gọn là thủ tục được Tòa án áp dụng trong những trường hợp luật cho phép để giải quyết nhanh hơn thủ tục phá sản thông thường. Sau khi Tòa án quyết định áp dụng, thời hạn thực hiện bằng một nửa thời hạn của thủ tục phá sản thông thường. Đây là điểm rất đáng chú ý đối với các doanh nghiệp muốn chấm dứt tình trạng pháp lý kéo dài, sớm xử lý tư cách pháp lý và giảm chi phí tố tụng không cần thiết. Theo Điều 70 Luật Phục hồi, phá sản 2025, thủ tục phá sản rút gọn được áp dụng khi thuộc một trong các trường hợp sau:

1. Doanh nghiệp, hợp tác xã có quy mô nợ và số chủ nợ không lớn

Nếu doanh nghiệp, hợp tác xã có từ 20 chủ nợ không có bảo đảm trở xuống và có tổng các khoản nợ gốc phải thanh toán từ 10 tỷ đồng trở xuống, Tòa án có thể xem xét áp dụng thủ tục phá sản rút gọn.

2. Doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ

Đây là điểm rất quan trọng đối với nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ đang ngừng hoạt động, bỏ địa chỉ kinh doanh, không còn khả năng phục hồi nhưng vẫn treo tư cách pháp lý. Luật 2025 cho phép nhóm này đi vào thủ tục rút gọn nếu đáp ứng điều kiện luật định.

3. Doanh nghiệp, hợp tác xã không còn tài sản

Nếu doanh nghiệp không còn tài sản, hoặc còn tài sản nhưng không thanh lý, thu hồi được, hoặc còn tài sản nhưng không đủ để nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản, thanh toán chi phí phá sản, thì đây là nhóm điển hình của phá sản rút gọn.

4. Tổ chức tín dụng

Tổ chức tín dụng cũng thuộc nhóm thủ tục phá sản rút gọn, nhưng có cơ chế riêng tại Điều 72 và chịu sự chi phối đồng thời của pháp luật chuyên ngành. Vì vậy, đây không phải nhóm vụ việc có thể xử lý theo cách tiếp cận thông thường như doanh nghiệp sản xuất, thương mại, dịch vụ.

5. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm trong trường hợp đặc thù

Luật cũng cho phép áp dụng thủ tục phá sản rút gọn với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm khi đã bị Bộ Tài chính chấm dứt áp dụng biện pháp kiểm soát nhưng vẫn không khắc phục được tình trạng theo luật chuyên ngành.

Theo Điều 71, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản, Thẩm phán phải xem xét, quyết định áp dụng thủ tục phá sản rút gọn nếu doanh nghiệp, hợp tác xã thuộc nhóm:

• Có từ 20 chủ nợ không có bảo đảm trở xuống và tổng nợ gốc từ 10 tỷ đồng trở xuống; hoặc
• Doanh nghiệp, hợp tác xã nhỏ, siêu nhỏ.

Đây là điểm rất có giá trị trong thực tiễn tư vấn. Nếu hồ sơ được chuẩn bị tốt, căn cứ điều kiện rõ ràng, chiến lược nộp đơn đúng hướng, thì ngay từ đầu đã có thể định vị vụ việc theo hướng rút gọn thay vì đi một vòng dài qua thủ tục thông thường.

Mốc 30 ngày chỉ gắn với trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã thuộc nhóm không còn tài sản, hoặc tài sản không đủ để nộp lệ phí, tạm ứng chi phí, thanh toán chi phí phá sản. Trong trường hợp này, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày thụ lý đơn, Tòa án xem xét, tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản. Ngoài ra, nếu sau khi Hội nghị chủ nợ đề nghị áp dụng thủ tục phá sản mà doanh nghiệp, hợp tác xã không còn tài sản để nộp tạm ứng chi phí phá sản, thì trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày thông qua nghị quyết đó, Tòa án cũng xem xét tuyên bố phá sản.

Theo Điều 61, Tòa án không phải tổ chức Hội nghị chủ nợ đối với các trường hợp thuộc điểm c, d, đ khoản 1 Điều 70, tức là nhóm doanh nghiệp không còn tài sản, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm hoặc tái bảo hiểm thuộc diện đặc thù. Ngược lại, đối với một số trường hợp khác của thủ tục phá sản rút gọn, Hội nghị chủ nợ vẫn có thể được tổ chức.

Một điểm rất đáng chú ý là trong thủ tục phá sản rút gọn, nghị quyết của Hội nghị chủ nợ được thông qua khi có số chủ nợ không có bảo đảm đại diện cho từ 51% tổng số nợ không có bảo đảm trở lên tham gia biểu quyết tán thành. Trong khi đó, thủ tục phá sản thông thường áp dụng ngưỡng 65% tổng số nợ không có bảo đảm trở lên. Đây là khác biệt có ý nghĩa lớn khi xây dựng chiến lược xử lý vụ việc và làm việc với các nhóm chủ nợ.

Về bản chất, thủ tục phá sản rút gọn vẫn bắt đầu từ đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản và bộ tài liệu chứng minh căn cứ yêu cầu. Trên thực tế, một bộ hồ sơ tốt nên có tối thiểu các nhóm tài liệu sau:

1. Đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản

Đơn phải thể hiện rõ thông tin doanh nghiệp, tình trạng mất khả năng thanh toán, căn cứ yêu cầu Tòa án áp dụng thủ tục phá sản và đề xuất xem xét theo hướng rút gọn nếu đủ điều kiện.

2. Tài liệu chứng minh khoản nợ đến hạn nhưng không thanh toán

Ví dụ: Hợp đồng; Phụ lục hợp đồng; Biên bản đối chiếu công nợ; Hóa đơn, chứng từ; Thông báo đòi nợ; Văn bản xác nhận chậm thanh toán; Các tài liệu về nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội, nợ thuế, tùy từng chủ thể nộp đơn.

3. Tài liệu về tình trạng tài sản và hoạt động của doanh nghiệp

Đây là lớp tài liệu rất quan trọng nếu muốn đi theo hướng phá sản rút gọn, đặc biệt với trường hợp doanh nghiệp không còn tài sản hoặc tài sản không đủ chi phí phá sản. Hồ sơ nên phản ánh được:

Doanh nghiệp ngừng hoạt động;

Không còn hàng tồn, máy móc, phương tiện, tiền trong tài khoản;

Không còn khả năng thu hồi công nợ;

Không còn hoặc không đủ tài sản để nộp lệ phí, tạm ứng chi phí, chi phí phá sản.

4. Danh sách chủ nợ, người mắc nợ và tài liệu liên quan

Việc liệt kê rõ số lượng chủ nợ không có bảo đảm và quy mô nợ gốc là yếu tố then chốt nếu muốn chứng minh thuộc điểm a khoản 1 Điều 70. Luật phục hồi, phá sản 2025 quy định chi phí Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản được tính dựa trên thời gian, công sức và kết quả thực hiện nhiệm vụ; Chính phủ hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 65/2026/NĐ-CP. Nghị định này xác định phạm vi điều chỉnh gồm cả chi phí Quản tài viên và hoạt động hành nghề quản lý, thanh lý tài sản.

Thủ tục phá sản rút gọn không dừng ở quyết định tuyên bố phá sản. Sau đó còn giai đoạn thi hành quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản, và phần này hiện được hướng dẫn bởi Nghị định 64/2026/NĐ-CP. Nghị định 64 tập trung vào các vấn đề như xác minh điều kiện thi hành, định giá, bán tài sản, giao tài sản, cưỡng chế và thanh toán trong giai đoạn thi hành quyết định tuyên bố phá sản. Vì vậy, nếu làm dịch vụ thực tế, không thể chỉ dừng ở khâu “xin tuyên bố phá sản”, mà phải tính đến cả bước thi hành sau quyết định.

Theo Điều 66 Luật Phục hồi, phá sản 2025, quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản, bao gồm cả quyết định tại khoản 2 Điều 71, không miễn trừ nghĩa vụ về tài sản của chủ doanh nghiệp tư nhân và thành viên hợp danh của công ty hợp danh đối với phần nợ chưa được thanh toán, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

Thủ tục phá sản rút gọn theo Luật Phục hồi, phá sản 2025 là cơ chế đặc biệt giúp rút ngắn quá trình giải quyết đối với những vụ việc có quy mô nhỏ, doanh nghiệp nhỏ hoặc siêu nhỏ, hoặc trường hợp doanh nghiệp không còn tài sản, không đủ khả năng chi trả chi phí của thủ tục phá sản. Tuy nhiên, để áp dụng đúng và hiệu quả, cần đánh giá kỹ điều kiện pháp lý, cấu trúc tài sản, số lượng chủ nợ, chiến lược hồ sơ và rủi ro trách nhiệm của người quản lý, chủ sở hữu.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang ngừng hoạt động, không còn khả năng thanh toán, không còn tài sản đáng kể hoặc cần đánh giá xem nên chọn phá sản rút gọn, phá sản thông thường hay giải thể, việc rà soát hồ sơ từ đầu là bước rất quan trọng để tránh đi sai hướng.

Quản tài viên Lâm Đức Tráng, Chuyên cung cấp dịch vụ: Rà soát điều kiện áp dụng thủ tục phá sản rút gọn; Tư vấn chiến lược hồ sơ trước khi nộp đơn; Soạn đơn và bộ tài liệu kèm theo; Hỗ trợ làm việc với Tòa án, chủ nợ, Quản tài viên và các bên liên quan; Tư vấn trọn gói thủ tục phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã theo quy định hiện hành.